Íslandsdeild hnattrænna jarðvanga (GGN)
Icelandic Global Geoparks Network
Íslandsdeild hnattrænna jarðvanga er formlegur samstarfsvettvangur íslenskra jarðvanga innan Global Geoparks Network (GGN). Deildin var stofnuð 24. júní 2025 í samræmi við ákvörðun GGN um að aðildarlönd formfesti samstarf jarðvanga sinna með landsdeildum. Samstarf íslensku jarðvanganna er þó eldra; með stofnuninni var það fest í sessi og fékk skýra umgjörð um sameiginleg verkefni, upplýsingamiðlun og alþjóðlega þátttöku.
Hlutverk og markmið
Hlutverk deildarinnar er að samhæfa starf íslenskra jarðvanga innan GGN, efla faglegt samstarf þeirra og stuðla að þekkingarmiðlun, fræðslu og þróun jarðvanga á Íslandi. Helstu markmið eru að:
-
efla samstarf og upplýsingaskipti milli íslenskra jarðvanga
-
stuðla að vernd jarðminja og jarðfræðilegrar fjölbreytni með fræðslu, rannsóknum og ábyrgri nýtingu
-
styðja við menntun, útikennslu og miðlun þekkingar um náttúru, jarðsögu og samfélag
-
efla samstarf við sveitarfélög, stofnanir, fræðasamfélag, atvinnulíf og íbúa
-
stuðla að ábyrgri áfangastaðaþróun og sjálfbærri samfélagsþróun
-
styrkja þátttöku í alþjóðlegu samstarfi, einkum innan GGN og European Geoparks Network (EGN)
Stjórn og aðild
Stjórn deildarinnar samhæfir starfið og ber ábyrgð á sameiginlegum verkefnum og samskiptum við GGN. Stjórnin var kjörin á stofnfundi 24. júní 2025:
-
Formaður: Daníel Einarsson
-
Varaformaður: Þuríður H. Aradóttir Braun
-
Aðrir fulltrúar: Sigurður Sigursveinsson og Jóhannes Marteinsson, Kötlu jarðvangi
Aðild eiga jarðvangar á Íslandi sem eru aðilar að GGN, einstaklingar með viðurkennda einstaklings- eða heiðursaðild og samstarfsaðilar samkvæmt samþykktum deildarinnar.
Samþykktir
Samþykktir deildarinnar byggja á regluverki GGN og kveða á um aðild, hlutverk, stjórn, starfshætti og samstarf. Þær voru samþykktar af fulltrúum íslensku jarðvanganna árið 2025, hafa verið staðfestar af stjórn GGN og hafa því tekið gildi.
Deildin fundar ársfjórðungslega að lágmarki, heldur árlegan fund eða faglegan viðburð og skilar ársskýrslu til GGN fyrir 31. mars ár hvert.
Samþykktir Íslandsdeildar GGN (PDF) →
Aðgerðaáætlun 2025–2027
Íslensku jarðvangarnir hafa mótað sameiginlega aðgerðaáætlun sem byggir á stefnu GGN og fjórum meginstoðum:
-
Vernd jarðminja, náttúru og auðlinda
-
Öflug samfélög, fræðsla og viðnámsþróttur
-
Þekkingarmiðlun, fagleg þróun og stjórnun
-
Samstarf innanlands og á alþjóðavettvangi
Áætlunin styður við starf hvers jarðvangs en kemur ekki í stað eigin starfs- og þróunaráætlana þeirra.
Tengsl við Íslandsnefnd jarðvanga
Á Íslandi starfa tveir samstarfsvettvangar jarðvanga. Íslandsdeild GGN er formleg landsdeild innan GGN með áherslu á faglega samhæfingu, þekkingarmiðlun og alþjóðlegt samstarf. Íslandsnefnd jarðvanga er samráðsvettvangur jarðvanganna og stjórnvalda um stöðu og þróun UNESCO-jarðvanga á Íslandi. Báðir vinna að sameiginlegum markmiðum um vernd jarðminja, fræðslu, rannsóknir og sjálfbæra þróun.